Zo krijg je hardnekkige vlekken uit kleding en lakens

Bij vlekken gelden twee gouden regels. De eerste: handel snel, want een verse vlek gaat er bijna altijd uit en een ingedroogde bijna nooit. De tweede: eerst koud water. Warm water fixeert veel vlekken, vooral eiwitvlekken zoals bloed. Onthoud alleen deze twee regels en het halve werk is al gedaan.

Eerst de noodtabel.

Snelle tabel: wat gebruik je bij welke vlek

Vlek	Wat gebruik je	Temperatuur
Rode wijn	Zout + waterstofperoxide	Koud
Vet en olie	Talkpoeder + afwasmiddel	Warm (zo heet als het label toestaat)
Bloed en menstruatie	Zout + blok zeep	Koud, altijd
Koffie	Milde zeep	Koud
Zweet	Papje van baksoda	Koud of lauw
Tomaat en sauzen	Afwasmiddel + zon	Eerst koud
Gras	Alcohol of azijn	Lauw
Modder	Laten drogen + borstel	Lauw
Inkt	Schoonmaakalcohol	Koud
Make-up	Make-upremover of afwasmiddel	Koud
Kauwgom	IJs	Koud
Schimmel	Azijn of zuurstofbleek	Warm (60° als de stof het verdraagt)

Rode wijn

Bestrooi de vlek royaal met zout of dep hem op met keukenpapier, zonder te wrijven: dan smeer je hem alleen maar uit. Spoel met koud water vanaf de achterkant van de stof. Blijft er een rand achter: waterstofperoxide met een paar druppels zeep, een paar minuten geduld en dan wassen.

Vet en olie

Vet gaat er niet uit met water, maar met zeep. Strooi talkpoeder of baksoda op de vlek zodat het de olie opneemt en verwijder het na een paar minuten. Daarna een paar druppels afwasmiddel op de vlek, zachtjes inwrijven en een kwartier laten intrekken. Was op de hoogste temperatuur die het kledingstuk verdraagt: vet houdt juist van warmte.

Bloed

Koud water, nooit warm: warmte laat het eiwit stollen en zet de vlek voorgoed vast. Laat het kledingstuk weken in koud water met zout en wrijf in met een blok zeep. Blijft de vlek zitten, dan een paar druppels waterstofperoxide. Test bij gekleurde stoffen eerst op een onzichtbaar plekje.

Menstruatievlekken op lakens en kleding

Zoals elke bloedvlek gaat hij eruit met koud water en zet hij zich vast door warmte. Is de vlek vers: spoel vanaf de achterkant met ruim koud water en wrijf met een ouderwets blok zeep (galzeep of Marseillezeep werkt uitstekend) tot hij verdwijnt. Is hij al droog: een uur laten weken in koud water met zout, en blijft er een schaduw achter, dan een paar druppels waterstofperoxide direct op de vlek (je ziet het bruisen) en koud naspoelen. Op lichte lakens kun je dit gerust herhalen; test bij gekleurde stoffen de waterstofperoxide eerst op een hoekje. En onthoud: niets in de droger tot je zeker weet dat de vlek er helemaal uit is.

Koffie

Spoel meteen met koud water vanaf de achterkant en wrijf in met milde zeep. Is de vlek al ingedroogd, laat hem dan voor het wassen een half uur weken in koud water met een scheut witte azijn. Bij tafellakens en witte overhemden kun je afmaken met waterstofperoxide. Koffie met melk bevat eiwit: altijd koud behandelen.

Zweet en deodorant

Die gele randen zijn een mengsel van zweet en deodorant. Maak een papje van baksoda en water, smeer het op de plek, laat het 30 minuten intrekken en was daarna. Zit de rand er diep in, laat dan eerst weken in half water, half witte azijn. En geen chloor: dat reageert met zweet en maakt alles nog geler.

Tomaat en sauzen

Schraap het teveel weg met een lepel, spoel koud vanaf de achterkant en doe er een paar druppels afwasmiddel op. Blijft er een oranje zweem achter, hang het dan in de zon: licht breekt het pigment op natuurlijke wijze af. En niet in de droger zolang er een schaduw zichtbaar is.

Gras

Grasgroen is een plantaardige kleurstof die zich vastzet in de vezel. Maak de plek vochtig met schoonmaakalcohol of witte azijn, laat tien minuten intrekken en wrijf in met zeep voordat je lauw wast. Ingedroogd gras is een van de koppigste vlekken: stel het niet uit tot morgen.

Modder

Modder is de uitzondering op de regel van snel handelen: laat hem volledig drogen. Borstel daarna de aarde weg, spoel vanaf de achterkant en wrijf in met zeep voordat je wast. Wrijven over natte modder duwt hem alleen dieper de vezel in.

Inkt en balpen

Leg een schone doek onder de vlek en dep met een watje gedrenkt in alcohol: de inkt trekt in de doek. Vervang het watje zodra het verkleurt en wrijf niet in rondjes. Daarna zeep en een koude was. Bij permanente stift: hij vervaagt soms, maar verdwijnt zelden.

Make-up en lippenstift

Foundation en lippenstift zijn vet met pigment. Verwijder het teveel zonder uit te smeren, breng tweefasenremover of een paar druppels afwasmiddel aan en laat een paar minuten intrekken. Koud uitspoelen en wassen. Mascara gaat er op dezelfde manier uit; bij waterproof formules moet je het herhalen.

Kauwgom

Hier is kou je bondgenoot: een uur in de vriezer in een zak, of ijsklontjes direct op de kauwgom tot hij hard wordt. Eenmaal stijf laat hij zich bijna in één stuk lospeuteren met een bot mes. De rest gaat eruit met wat alcohol en een gewone wasbeurt.

Schimmel op handdoeken

De zwarte stipjes op handdoeken die vochtig zijn blijven liggen vragen om serieuze maatregelen: een uur weken in warm water met witte azijn of zuurstofbleek, daarna wassen op 60° als de stof het verdraagt. Chloor alleen op zuiver wit. En om het te voorkomen: laat vochtige handdoeken nooit op een hoop liggen.

Wat je nooit moet doen

• Warm water op eiwitvlekken (bloed, ei, melk): het laat ze stollen en zet ze vast.
• Chloor op gekleurde kleding: het haalt de vlek weg en de kleur meteen ook.
• Hard wrijven over een verse vlek: je smeert hem uit en duwt hem de vezel in.
• Drogen zonder te controleren: de hitte fixeert elk restje dat er nog in zit.

Vlekken in grote stukken

Een dekbed met koffie, een vloerkleed met wijn of het tafellinnen van een familiediner past niet in een gewone wasmachine. Daar zijn de XL-machines van Safareig in L’Escala voor: tot 30 kg per lading, wasmiddel inbegrepen, 365 dagen per jaar open van 8 tot 22 uur. Behandel de vlek thuis en sluit af met een volledige wasbeurt op de temperatuur die de stof vraagt. Hier lees je stap voor stap hoe je dekbedden wast en vloerkleden wast.

Korte samenvatting

1. Handel snel: een verse vlek gaat er bijna altijd uit.
2. Eerst koud water; warmte alleen bij vet en schimmel.
3. Elke vlek heeft zijn eigen truc: kijk in de tabel.
4. Nooit chloor op kleur en nooit warm water op bloed.
5. Controleer of de vlek weg is voordat je de droger gebruikt.

Foto: MartinMerinsky · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons